>> کشف رازهای دره مارینر؛ رزومه کامل بزرگترین شکاف منظومه شمسی در سیاره مریخ >> دره مارینر

>> کشف رازهای دره مارینر؛ رزومه کامل بزرگترین شکاف منظومه شمسی در سیاره مریخ >> دره مارینر به عنوان عظیمترین ساختار درهای شناختهشده در کل منظومه شمسی، بخش قابلملاحظهای از سطح سیاره مریخ را در بر گرفته است. این گدازه زمینشناسی با ابعادی شگفتانگیز، بیش از ۳ هزار کیلومتر طول، عرضی تا ۶۰۰ کیلومتر و عمقی نزدیک به ۸ کیلومتر را ثبت کرده است.

برای درک بهتر مقیاس این پدیده، میتوان آن را با دره گرند کنیون در ایالت آریزونا مقایسه کرد که تنها ۸۰۰ کیلومتر طول، ۳۰ کیلومتر عرض و ۱.۸ کیلومتر عمق دارد؛ این یعنی دره مارینر از منظر حجم و گستردگی، رقیبی برای های زمینی ندارد. ریشهی شکلگیری این دره عظیم همچنان مسئلهای باز در علم سیارهشناسی باقی مانده است.

نظریه غالب میان محققان بر این است که فرآیندهای زمینساختی ناشی از تنشهای شدید در پوسته مریخ، عامل اصلی ایجاد این ترک عمیق بودهاند. دانشمندان فرضیه میپردازند که میلیاردها سال پیش، با سرد شدن تدریجی و انقباض سطحی سیاره، یک ترک عظیم روی لیتوسفر مریخ باز شده است. در بستر و دیوارهای این دره، شواهدی از فرآیندهای زمینشناسی متنوع و متعددی شناسایی شده که تاریخچه پیچیدهای را روایت میکنند.

مشاهده دره مارینر در عکس روز ناسا تصویر موزاییکی منتشرشده از این دره، حاصل ترکیب بیش از صد عکس است که توسط مدارگردهای وایکینگ در دهه ۱۹۷۰ میلادی ثبت شدهاند. این مجموعه بصری، نمایی جامع از مقیاس و پیچیدگی این ساختار فراهم میکند. از منظر ساختاری، دره مارینر به چندین بخش کلیدی با ویژگیهای متمایز تقسیم میشود.

ناحیههای شرقی این دره، سرزمینهای آشفته را نشان میدهند که ترکیبی از رسوبات آتشفشانی و لایههای کهن را در خود جای دادهاند. احتمال قوی وجود دارد این ناحیه تحت تأثیر تخلیه آبهای زیرزمینی، فرسایش و فعالیتهای آتشفشانی شکل گرفته باشد. در مقابل، بخشهای غربی شامل دیوارههایی ناهموار با شیبهای تندتر و گسستهای عمیقتر هستند که به نظر میرسد ناشی از گسترش و ترکخوردگی پوسته تحت فشارهای داخلی سیاره باشند.

تحلیلهای طیفسنجی و تصاویر با تفکیک بالا از مدارگردهای جدیدتر از جمله مدارگرد شناسایی مریخ (MRO)، حضور کانیهایی نظیر هماتیت، سولفاتها و اکسید آهن در بستر دره را تایید کردهاند. یافتن این کانیها بهصورت ضمنی نشاندهنده آن است که این منطقه در گذشته دور، محیطی با دما و رطوبت مناسب برای وجود آب مایع داشته است. دره مارینر همچنان یکی از اولویتهای برتر برای مأموریتهای آتی کاوش مریخ محسوب میشود.

کاوش دقیق این ناحیه به محققان کمک میکند تا نه تنها فرآیندهای تکاملی زمینشناسی سیاره قرمز، بلکه پتانسیل حیات در مریخ کهن را نیز بهتر درک کنند. >>