>> کشف اولین سیستم سهتایی سیاهچاله در کهکشان ماکیان؛ چالش برای نظریههای شکلگیری >> در فاصله ۷۸۰۰ سال نوری از زمین، در کهکشان ماکیان، یک پدیده فلکی بینظیر شناسایی شده است. اخترشناسان برای نخستین بار سیستم سهتایی شامل یک سیاهچاله و دو ستاره را رصد کردهاند که میتواند دانش ما درباره تولد این أجسام تاریک را دگرگون سازد.
سیستم ماکیان پیش از این به عنوان یک جفتی شناخته میشد؛ یک سیاهچاله که از یک ستاره هممرکز با مدار ۶.۵ روزه تغذیه میکرد. با تحلیل دادههای سهبعدی تلسکوپ فضایی گایا، پژوهشگران متوجه وجود یک ستاره سوم در فاصله بسیار دورتر شدند که در یک مدار ۷۰ هزار ساله به دور مرکز گرانشی میچرخد. حرکات هندسی و تشابه مسیر این سه جرم، پیوند فیزیکی عمیق بین آنها را تأیید کرد.
نظریه فروپاشی مستقیم برخلاف انفجار ابرنواختری این کشف، نظریه رایج شکلگیری سیاهچالهها از طریق انفجارهای ابرنواختری را به چالش میکشد. انفجارهای اینچنینی قدرتمند باید ستارههای هممرکز دور را از مدار خارج سازند، در حالی که ستاره بیرونی در ماکیان همچنان در مدار خود باقی مانده است.
محاسبههای شبیهسازی برای دهها هزار سناریو نشان میدهد که تنها مکانیسم فروپاشی مستقیم میتواند وجود این سهتایی را توجیه کند؛ روشی که در آن ستاره پرجرم بدون انفجار و پرتاب مواد، به آرامی درون خود فرو میریزد و به سیاهچاله تبدیل میشود. فاصله حدود ۳۵۰۰ واحد نجومی میان سیاهچاله و ستاره دور، و ضعف نسبی نیروی گرانشی ביניהם، احتمال دچار شدن ستاره در دام سیاهچاله را نیز منتفی میسازد.
بنابراین، بهترین توضیح این است که تمام سه عضو از پیش از شکلگیری سیاهچاله، یک سامانه گرانشی واحد را تشکیل میدادند. آغاز عصر جدید در کاوش سیارههای تاریک این رصد، قویترین مدارک تا کنون برای مکانیسم فروپاشی مستقیم محسوب میشود و دروازهای برای بازتفسیر سیاهچالههای دیگری باز میکند که تاریخچهشان با مدل ابرنواختر متناقض است.
دانشمندان پیشبینی میکنند که مثالهای بیشتری از چنین سهتاییها در کیهان وجود دارند که تاکنون ناشناخته ماندهاند. کشف سیستمهای مشابه در آینده، درک ما را از چگونگی و چرایی این پدیده کمتر شناختهشده کاملتر خواهد ساخت. >>
