>> افزایش ۴ درصدی سالانه مصرف برق و چالش ۲۰ هزار مگاواتی افتداری تولید در ایران > عضو کمیس

>> افزایش ۴ درصدی سالانه مصرف برق و چالش ۲۰ هزار مگاواتی افتداری تولید در ایران > عضو کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به وضعیت فعلی تولید و مصرف برق در کشور، هشدار داد که ایران در حال حاضر با افتداری حدود ۲۰ هزار مگاواتی در بخش تولید برق روبرو است.

مصطفی نجعی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبررسان موج بیان کرد اکنون ما نزدیک به ۶۴ هزار مگاوات برق در کشور تولید میکنیم و در عین حال نزدیک به ۲۰ هزار مگاوات در این حوزه افتداری داریم؛ این عدد سال به سال هم بیشتر میشود. روند افزایش مصرف برق و ضرورت مدیریت تقاضا نجعی با اشاره به افزایش میانگین ۴ درصدی سالانه مصرف برق در سالهای اخیر، افزود این روند نشان میدهد ما افزایش مصرف را خواهیم داشت، ضمن اینکه برنامه خاصی هم برای حوزه مصرف نداریم.

مدیریت مصرف با افزایش تولید تأکید کرد.

پتانسیل بالای انرژیهای تجدیدپذیر و اهداف برنامه هفتم این نماینده مجلس در مورد ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر ایران تصریح کرد ایران کشوری است که میتواند بخش قابل توجهی از انرژی خود را از این راه تأمین کند. او وضعیت فعلی را چنین تشریح کرد اکنون ما نزدیک به ۱۳۰۰ مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تولید میکنیم که تکلیف برنامه هفتم، رساندن این عدد به ۲۰ هزار مگاوات است. نیاز به عزم جدی و کار جهادی در بخش انرژیهای نوین نجعی برای دستیابی به اهداف کلان انرژیهای نوین، ضرورت اراده سیاسی و تلاش گسترده را مورد تأکید قرار داد ما نیازمند عزم جدی و کار جهادی برای رسیدن به این مقصد هستیم. او با اشاره به دیدگاه وزارت نیرو، ادامه داد اگر به تولید ۲۰ هزار مگاوات برسیم، تنوع خوبی در سبد انرژی کشور شکل میگیرد که قطعاً مقامات وزارت نیرو وعده تولید بیشتر از این عدد را هم دادهاند. >> بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که برونریزی فشار مصرف به سمت بخش تولید بدون اصلاح الگوی مصرف، میتواند منجر به تشدید نوسانات شبکه و افزایش هزینههای سیستمی گردد.

که عضو کمیسیون انرژی مجلس به آن اشاره کرد، تنها یک رقم آماری نیست؛ بلکه نماد یک بحران ساختاری در تعادل میان عرضه و تقاضای برق است.

این شکاف در اوج مصرف تابستانی و زمستانی به شدت حس میشود و باعث میشود تا شبکه برق کشور در حاشیه ناپایداری قرار گیرد. برای درک ابعاد این چالش، باید به چند عامل کلیدی پرداخت ۱. روند رو به رشد مصرف در برابر کندی توسعه تولید آمارهای رسمی وزارت نیرو حاکی از آن است که مصرف برق در ایران با نرخ میانگین ۴ تا ۵ درصد سالانه افزایش مییابد.

ولید ناخالص داخلی) در رتبههای بالایی از جهان قرار دارد.

نرخ ارز پایین، یارانههای انرژی و عدم کارایی در بخشهای صنعتی، حملونقل و ساختمان، محرک اصلی این پدیده است. توسعه بیبرنامه شهرها و صنایع گسترش شهرها بدون رعایت اصول بهینهسازی مصرف انرژی و تأسیس واحدهای صنعتی پرمصرف در نواحی فاقد زیرساختهای مناسب، بار را بر دوش شبکه تحمیل کرده است. الگوی مصرف خانگی سهم بخش خانگی در مصرف برق ایران به طور قابل توجهی از میانگین جهانی بالاتر است.

استفاده از تجهیزات کهنه و کمبازده، عدم فرهنگ بهینهسازی مصرف و تعرفههای پلهای که در سطوح بالا مانع هدررفت نیستند، از عوامل اصلی این موضوعاند. ۲. موانع توسعه نیروگاههای جدید در سوای تقاضا، جانب عرضه نیز با چالشهای جدی روبروست محدودیت مالی و سرمایهگذاری ساخت نیروگاههای جدید نیازمند سرمایهگذاریهای کلان است. تحریمهای بانکی، نوسانات نرخ ارز و عدم حضور سرمایهگذاری خارجی، ابی پروژهها را دشوار کرده است.

محدودیت سوخت و آب بخش قابل توجهی از نیروگاههای ایران از سوختهای فسیلی (گاز و مازوت) تغذیه میشوند. کمآبی سدها و عدم تعادل در شبکه گاز در فصول سرد، ظرفیت واقعی تولید را بسیار پایینتر از ظرفیت نامی میآورد. فرسودگی نیروگاههای موجود نرخ فرسودگی نیروگاههای حرارتی بالا است و هزینههای تعمیر و نگهداری و بازدهی پایین آنها، بهرهوری کلی را کاهش میدهد. انرژیهای تجدیدپذیر فرصت تاریخی یا شعار تکراری؟

اشاره به هدف ۲۰ هزار مگاواتی در برنامه هفتم توسعه، اگرچه امیدوارکننده است، اما مسیر رسیدن به آن پر از موانع است. در حال حاضر با تولید حدود ۱۳۰۰ مگاوات از انرژی خورشیدی، فاصله تا هدف بسیار زیاد است. برای پر کردن این شکاف، موارد زیر ضروری به نظر میرسد مکانیزمهای مالی و تعرفهگذاری بدون تعرفه خرید برق تضمین شده و جذاب برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی، جذب سرمایه برای مزارع خورشیدی و بادی غیرممکن است.

تجربههای موفق در جهان نشان میدهد که ثبات قوانین و تضمین پرداخت ارزی یا دلاری، کلید موفقیت است. زیرساختهای شبکه و ذخیرهسازی انرژیهای تجدیدپذیر ذاتاً متغیر هستند. ورود حجم وسیعی از انرژی خورشیدی و بادی به شبکه، نیازمند تقویت شبکه انتقال، زیرساختهای هوشمند شبکه و تکنولوژیهای ذخیرهسازی انرژی (باتریها، پمپاژ آب و…) است. بدون این پیشنیازها، افزایش ظرفیت نصب شده میتواند به ناپایداری شبکه منجر شود.

بومیسازی تکنولوژی و زنجیره تامین کاهش وابستگی به واردات تجهیزات (پنل، اینورتر، توربین) از طریق حمایت از تولیدکنندگان داخلی، نه تنها امنیت انرژی را تضمین میکند بلکه اقتصاد داخلی را نیز رونق میبخشد. حذف موانع اداری و صدور مجوزهای سریع برای کارخانههای تولید تجهیزات، گام موثری است. مدیریت تقاضا راهکار فراموش شده اما حیاتی نجعی به حق اشاره کرد که برنامه خاصی برای حوزه مصرف نداریم.

مدیریت تقاضا (DSM) شامل مجموعه اقداماتی است که با هزینه بسیار کمتر از ساخت نیروگاه جدید، میتواند بار اوج را کاهش دهد و افتداری را مدیریت کند تعرفهگذاری زماندار اجرای جدی تعرفههای پلهای و زماندار برای مشترکین صنعتی، تجاری و خانگی (با استفاده از کنتورهای هوشمند) تا مصرف را از ساعات اوج به ساعات کف منتقل کند. برنامههای پاسخ به تقاضا قرارداد با مشترکان بزرگ صنعتی برای کاهش بار در ساعات بحرانی در ازای مزایای مالی.

بهینهسازی مصرف در ساختمانها اجبار به استفاده از عایقبندی، پنجرههای دو جداره، سیستمهای تهویه و کولرهای با بازده بالا در ساختمانهای جدید و بازسازی موجود. جایگزینی تجهیزات کهنه طرحهای ملی جایگزینی یخچال، کولر، لامپ و پمپهای آب کهنه با نمونههای پربازده (برچسب انرژی). مدیریت مصرف در کشاورزی مدرنسازی سیستمهای آبیاری (قطرهای، بارانی) و بهینهسازی پمپاژ برای کاهش مصرف برق در این بخش حیاتی.

سناریوهای آینده و ضرورت تصمیمگیری جهادی اگر روند فعلی ادامه یابد (افزایش ۴ درصدی تقاضا و توسعه کند تولید)، ایران تا افق ۱۴۱۰ خورشیدی با افتداری بیش از ۳۰ تا ۴۰ هزار مگاوات روبرو خواهد بود. این رقم به معنای قطعیهای گسترده، توقف خطوط تولید صنعتی، ناامنی اجتماعی و ضربه سنگین به رشد اقتصادی است.

عبارت عزم جدی و کار جهادی که توسط نماینده مجلس به کار رفته، باید از سطح شعار به سطح عمل و تدوین سند جامع تعادل انرژی تبدیل شود. این سند باید شامل موارد زیر باشد اهداف کمی و کیفی سالانه برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر با زمانبندی مشخص و مسئولیتپذیری اجراکنندگان. بازسازی تعرفههای برق به سمت قیمتگذاری واقعی و حذف یارانههای پنهان برای مدیریت تقاضا.

تسهیلات سرمایهگذاری (ارزی، بانکی، بیمه صادرات) برای پروژههای انرژی نوین و بازسازی نیروگاههای فرسوده. انتصاب یک مرجع واحد تصمیمگیر (شاید شورای عالی انرژی) با اختیارات اجرایی برای رفع موانع تداخل سازمانی بین وزارت نیرو، سازمان برنامه، وزارت نفت و سازمان حفاظت محیط زیست. نتیجهگیری انرژی، امنیت ملی است برق تنها یک کالا نیست؛ شریان حیات اقتصاد، امنیت و رفاه اجتماعی است.

افتداری ۲۰ هزار مگاواتی امروز، نتیجه تصمیمهای دیروز است و تصمیمهای امروز، تعیینکننده افتداری یا مازاد فردا خواهند بود. ایران با دارا بودن پتانسیلهای بینظیر خورشیدی، بادی و جغرافیایی، میتواند از یک کشور افتدارده به صادرکننده انرژی منطقه تبدیل شود، به شرطی که اراده سیاسی، مدیریت کارآمد و مشارکت عمومی در یک چارچوب استراتژیک همسو حرکت کنند.

زمان برای کار جهادی فرا رسیده است؛ نه به معنای نظامی، بلکه به معنای یک جنبش ملی، منسجم، شفاف و پایدار برای امنیت انرژی ایران.