>> تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن مرکبات در استان فارس؛ رتبه اول کشوری در لیموترش و لیموشیرین

>> تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن مرکبات در استان فارس؛ رتبه اول کشوری در لیموترش و لیموشیرین > استان فارس با تشکیل بالغ بر ۱.۴ میلیون تن مرکبات، جایگاه ویژهای در تولیدات باغی کشور دارد. این آمار مربوط به برداشت از سطحی نزدیک به ۵۳ هزار هکتار از باغهای مرکباتی استان است.

جزییات تولید مرکبات در فارس ابوالفضل وقتیفرد، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، اعلام کرد که مرکبات این استان شامل پرتقال، لیموترش، لیموشیرین، نارنگی و گریپفروت میشود. او تأکید کرد که فارس در تولید لیموترش و لیموشیرین رتبه اول کشوری را به خود اختصاص داده است.

شهرستانهای پیشرو در تولید به گفته این مقام مسئول، شهرستانهای داراب، فسا، کازرون، جهرم، قیروکارزین، کوهچنار و خفر، بزرگترین مشارکت را در تشکیل حجم تولید مرکبات استان فارس دارند.

زمانبندی برداشت در مناطق مختلف وقتیفرد با اشاره به برنامه برداشت گفت عملیات برداشت مرکبات با لیموترش در نیمه مرداد ماه در شهرستان قیروکارزین آغاز شده و این فرآیند در فروردین ماه با برداشت پرتقال دیررس و والنسیا در شهرستانهای فسا و داراب به پایان میرسد.

برنامههای توسعه و نظارت فنی مدیر باغبانی جهاد کشاورزی فارس همچنین از اجرای برنامههایی نظیر تشکیل ۲۳۰ هزار نهال شناسهدار، نظارت فنی بر مراحل تشکیل و برداشت، اصلاح تراکم کاشت و انجام عملیات اصلاحی در باغها خبر داد. >> بر اساس آمارهای رسمی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، حجم تولید مرکبات در سال جاری شاهد رشد قابلتوجهی بوده که این استان را در صدر استانهای تولیدکننده مرکبات در سطح کشور تثبیت کرده است.

این دستاورد نتیجه تلاشهای پیوسته کشاورزان، حمایتهای دولتی و اجرای طرحهای اصلاحی در باغهای کهنهسال است. تحلیل آمار تولید و سطح زیر کشت مساحت ۵۳ هزار هکتار باغهای مرکباتی در استان فارس، تقریبا یکسوم کل مساحت مرکباتی کشور را در بر میگیرد. میانگین عملکرد در هکتار در این استان به دلیل اقلیم متنوع، دسترسی به آبهای زیرزمینی و سطلی و استفاده از ốهای بهبودیافته، بالاتر از میانگین کشوری است.

پرتقال با سهم بیش از ۶۰ درصد از حجم تولید، محصول استراتژیک این استان محسوب میشود. تنوع اقلیمی و توزیع جغرافیایی باغها استان فارس به دلیل تنوع اقلیمی از مناطق گرمسیری تا مناطق معتدل و سردسیری، امکان کشت طیف وسیعی از مرکبات را فراهم میآورد. شهرستانهای جنوبی و غربی نظیر داراب، فسا، جهرم، کازرون و قیروکارزین به دلیل دماهای بالا و زمستانهای ملایم، قطب اصلی تولید لیموترش، لیموشیرین و پرتقالهای دیررس هستند.

در مقابل، مناطق شمالی و کوهستانی مانند ابده، سپیدان و اقلید برای تولید نارنگی و برخی ارقام پرتقال مناسبترند. رتبه اول کشوری در لیموترش و لیموشیرین حصول رتبه اول کشوری در تولید لیموترش و لیموشیرین، نشاندهنده مزیت نسبی قوی استان فارس در این دو محصول است. لیموترش فارس به دلیل کیفیت بالا، میزان آب بالا و پوست نازک، در بازارهای داخلی و صادراتی پرطرفدار است.

لیموشیرین نیز به عنوان محصولی نوظهور در سالهای اخیر، توجه بسیاری از باغبانان را به خود جلب کرده و مساحت زیر کشت آن رو به افزایش است.

مزیتهای رقابتی لیموترش فارس فصل برداشت طولانی که از مرداد تا بهمن ماه ادامه دارد مقاومت نسبی بالا در برابر بیماریهای رایج کیفیت صادراتی و پذیرایی خوب در بازارهای هدف قیمتگذاری مناسب در مقایسه با رقبای منطقهای

این مناطق به دلیل دماهای بهاری مناسب و عدم یخزنیهای تاخیری، شرایط ایدهآلی برای نگهداری میوه روی درخت تا فصل دیررس فراهم میکنند. پرتقال دیررس این مناطق به دلیل بوی خاص، رنگ جذاب و độ ب بالا، قیمتی بالاتر در بازار مییابد. قیروکارزین و کوهچنار پیشرو در لیموترش منطقه قیروکارزین و کوهچنار با اقلیم گرمسیری و دسترسی به آبهای چشمهای و قنوات، مرکز ثقل تولید لیموترش استان است.

برداشت زودرس در این مناطق از نیمه مرداد آغاز شده و تا اوایل آذر ادامه دارد که تدارکات بازار را در فصل گرم تامین میکند. جهرم و کازرون تنوع محصولی این دو شهرستان با ترکیب محصولاتی از پرتقال، لیموترش، لیموشیرین و نارنگی، پایداری اقتصادی باغبانان را تضمین میکنند. جهرم به ویژه در تولید نارنگی و لیموشیرین پیشرفتهای چشمگیری داشته است.

برنامههای توسعهای و حمایتهای جهاد کشاورزی تولید نهال شناسهدار گام به سوی استانداردسازی تشکیل ۲۳۰ هزار نهال شناسهدار، یکی از مهمترین برنامههای استراتژیک سازمان جهاد کشاورزی استان فارس است. این طرح با هدف جلوگیری از ورود بیماریهای ویروسی و قارچی به باغها، تضمین اصالت نوع و ارقام، و افزایش عملکرد در هکتار تدوین شده است.

نهالهای شناسهدار در پستانگاههای مجاز و تحت نظارت فنی تولید شده و قبل از عرضه به باغبانان، تستهای ویروسشناسی و بررسیهای فیپاتولوژی میگذرند. اصلاح تراکم کاشت و مدیریت باغهای کهنهسال بسیاری از باغهای مرکباتی استان فارس بیش از ۳۰ سال سن دارند و با تراکم کاشت سنتی (معمولاً ۲۰۰ تا ۲۵۰ درخت در هکتار) روبرو هستند که باعث سایهزدایی، کاهش نوردهی، افزایش بیماریها و دشواری در عملیات مکانیزه شده شده است.

طرح اصلاح تراکم کاشت شامل موارد زیر است کاشت مجدد با تراکم بالا (۴۰۰ تا ۶۰۰ درخت در هکتار) با استفاده از ریشهدارهای قزمکننده تغییر شکل تاج درخت به سیستمهای محوری یا تاسیس سبالیه مکانیزه کردن عملیات کاشت، کاشت، تسمید و برداشت کاهش سن اقتصادی باغ از ۳۰ سال به ۱۵-۲۰ سال

این نظارتها شامل توصیههای دقیق در مورد برنامهریزی آبیاری بر اساس تبخیر-تعرق و نیاز واقعی گیاه تسمید متوازن بر اساس تحلیل برگ و خاک مبارزه یکپارچه با آفات و بیماریها (IPM) تعیین زمان بهینه برداشت بر اساس شاخصهای بلوغ فیزیولوژیک (نسبت ب به اسید، رنگ، سفتوسختی میوه)

راهکارهای اجرایی شامل توسعه سیستمهای آبیاری تحت فشار (قطرهچکان و میکراسپری)، پوشش خاک با ملچ پلاستیکی یا ارگانیک، انتخاب ریشهدارهای تحملکننده خشکی و بهینهسازی برنامه آبیاری بر اساس سنسورهای رطوبت خاک است. بیماریهای ویروسی و قارچی بیماریهای ویروسی مانند تریستزا (CTV)، پیسی و قارچهای ریشهزن و چوبزن، تهدیدهای جدی هستند.

استفاده از نهال شناسهدار، پاکسازی باغهای آلوده، مبارزه با وکتورهای انتقالدهنده (ماش و موشک) و تدارکات ضدقارچی پیشگیرانه، استراتژیهای اصلی مقابله هستند. بازار یابی و زنجیره ارزش تولید بدون بازار یابی، سودآوری باغبان را تهدید میکند. راهکارها شامل تقویت تعاونیهای صادراتی، تأسیس کارخانههای عصاره و اسانس، توسعه بستهبندیهای هوشمند و برندینگ منطقهای برای لیموترش فارس و پرتقال داراب/فسا است.

افاق صادراتی و ارزش افزوده استان فارس با تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن مرکبات، پتانسیل صادراتی قابلتوجهی دارد. مقاصد اصلی صادرات شامل عراق، روسیه، کشورهای خلیج فارس، اوکراین و کشورهای آسیای میانه هستند. توسعه صنایع جانبی مانند تولید عصاره تمرکز یافته، اسانس پوست، پکتین، و پودر میوه، میتواند ارزش افزوده را چندین برابر کند و از اتلاف پس از برداشت بکاهد.

برندینگ جغرافیایی (GI) برای لیموترش فارس ثبت نشان جغرافیایی برای لیموترش فارس، گامی استراتژیک برای حفظ هویت محصول، جلوگیری از تقلب، و کسب میوم قیمتی در بازارهای جهانی محسوب میشود. این فرآیند نیازمند همکاری بین سازمان جهاد کشاورزی، اداره ثبت اختراعات و برندها، و تعاونیهای تولیدکننده است.

نتیجهگیری و چشمانداز آینده تشکیل بالغ بر ۱.۴ میلیون تن مرکبات در استان فارس، نشاندهنده ظرفیتهای عظیم این استان در امنیت غذایی و صادرات غیرنفتی است. با ادامه برنامههای اصلاح تراکم، توسعه نهال شناسهدار، مدیریت بهینه آب، و تقویت زنجیره ارزش و صادرات، پیشبینی میشود تا سال ۱۴۰۴ حجم تولید به ۲ میلیون تن برسد و سهم صادرات از تولید از ۱۵ درصد به ۳۰ درصد افزایش یابد.

کلید موفقیت، همگامی بخشهای دولتی، تعاونیها، القطاع خصوصی و دانشگاهها در قالب یک سامانه نوآوری کشاورزی است. منبع خبررسان موج از فارس