شیمی دارویی اندوسیتیک: کلید جدید برای عبور داروهای بزرگ سرطانی از غشای سلولی

شیمی دارویی اندوسیتیک کلید جدید برای عبور داروهای بزرگ سرطانی از غشای سلولی, پژوهشگران دانشگاههای دوک، تگزاس و آرکانزاس روشی نوین را آشکار کردهاند که میتواند کارایی یک نسل جدید از داروهای ضدسرطانی به نام پروتک (PROTAC) را به میزان چشمگیری بالا ببرد.

این داروها به دلیل حجم مولکولی بالا، ورود به درون سلول را با مشکل مواجه بودند، اما تیم علمی با بهرهگیری از پروتئین سیدی۳۶ موفق شد جذب آنها را تا بیست و دو برابر افزایش دهد. بر اساس مقالهای که در هفدهم آوریل در نشریه معتبر سل منتشر شده، استفاده از مسیر جذب سلولی شده توسط باعث شده تا پروتکها تا بیست و دو برابر قدرتمندتر عمل کنند.

در آزمایشهای انجام شده بر روی موش، این رویکرد رشد تومورها را به طور قابلتوجهی مهار کرد، بدون اینکه پایداری یا حلالیت داروها تحت تأثیر قرار گیرد. بازتعریف طراحی دارو با شیمی دارویی اندوسیتیک این رویکرد نوظهور که تحت عنوان شیمی دارویی اندوسیتیک (CEMC) شناخته میشود، از فرآیند طبیعی اندوسیتوز، یعنی بلعیدن مولکولها توسط سلول، بهره میبرد.

برخلاف روشهای رایج که بر عبور غیرفعال از غشای سلولی تمرکز دارند، این تکنیک از گیرندههای سطح سلولی مانند برای تسهیل ورود فعال داروها استفاده میکند. پروتئین به وفور در سلولهای روده، پوست، ریه، چشم و برخی نواحی مغز وجود دارد. محققان معتقدند این کشف میتواند راه را برای طراحی طیف وسیعی از داروهای بزرگ و پیچیده باز کند که پیش از این به نظر غیرقابل دستیابی میرسیدند.

فراتر از قانون پنج و گشودن درهای نوین در علم داروسازی، قانون پنج پیشبینی میکند که ترکیباتی با وزن مولکولی بیش از پانصد دالتون به طور معمول قادر به عبور از غشای سلولی نیستند. با این حال، پروتکها که وزن مولکولی آنها حتی فراتر از هزار دالتون است، در این مطالعه با واسطه به راحتی وارد سلول شدند، اثربخشی بالاتری نشان دادند و پایداری خود را حفظ کردند.

دکتر هونگ یو لی از دانشگاه تگزاس بیان میکند این یافتن کاملاً غیرمنتظره بود. دههها تصور میشد مولکولهایی با این ابعاد نمیتوانند از غشای سلولی عبور کنند، زیرا ورود اندوسیتیک ترکیبات شیمیایی ناشناخته بود.

ما با ترکیب شیمی و زیستشناسی، را به عنوان کانال ورود شناسایی و داروها را برای تعامل بهینه با این پروتئین اصلاح کردیم. آیندهای امیدوارکننده برای درمانهای سرطانی و عصبی برخلاف داروهای سنتی که تنها فعالیت یک پروتئین را بازدارنده میکنند، پروتکها قادرند کل پروتئین مقصد را تخریب کنند. این ویژگی نه تنها اثربخشی درمان را افزایش میدهد، بلکه احتمال بروز مقاومت دارویی را نیز کاهش میدهد.

به همین دلیل، کاربرد این داروها از درمان سرطان به بیماریهایی نظیر پارکینسون نیز گسترش یافته است. در حال حاضر، هشت داروی پروتک در مراحل مختلف کارآزماییهای بالینی قرار دارند که یکی از آنها در فاز سوم برای درمان اولیه سرطان سینه مورد ارزیابی است.

دانشمندان امیدوارند نتایج این تحقیق، که با حمایت موسسه ملی سلامت آمریکا، دانشگاههای دوک و تگزاس و موسسات تحقیقاتی ایالتی آرکانزاس و تگزاس انجام شده، مبنای بهینهسازی بسیاری از داروهای بزرگ و پیچیده دیگر قرار گیرد و افقهای تازهای برای درمانهای موثرتر در آینده گشاید.