عبور از خط قرمز ژنتیک؛ محققان آمریکایی DNA رویان انسان را ویرایش کردند_دلچسب

هشت سال بعد از آنکه یک دانشمند چینی با خبر تولد نوزادان اصلاح‌شده ژنتیکی جهان را در حیرت فرو برد، اکنون محققان آمریکایی دست به عمل شبیهی زده‌اند. گروهی از دانشمندان با منفعت گیری از یک تکنیک زیاد دقیق، ژن‌های جنین انسان را در مرحله های اولیه سلولی ویرایش کرده‌اند تا کارایی این روش را بسنجند. اگرچه پژوهشگران این جنین‌های اولیه را برای بارداری در نظر نگرفته بودند، اما این مطرح علمی موجی از نگرانی را در بین اخلاق‌مداران و محققان به راه انداخته است؛ تا جایی که تعداد بسیاری هشدار خواهند داد این کار راه را برای طراحی «نوزادان سفارشی» و دستکاری‌های خطرناک ژنتیکی باز می‌کند.

به گزارش نیویورک تایمز، محققان دانشگاه کلمبیا با منفعت گیری از تکنیک پیشرفته Base Editing، بریدگی‌های کوچکی در یک رشته DNA تشکیل کردند تا ژن‌های تنظیم‌کننده کلسترول و هموگلوبین را در رویان‌های تک‌سلولی تحول دهند. این محققان ژن‌های خاصی همانند تنظیم‌کننده کلسترول را فقطً به این علت انتخاب کردند که پژوهشگران پیش‌ازاین آن‌ها را به‌خوبی مطالعه کرده بودند، نه برای این که اهداف درمانی خاصی را جستوجو کنند.

تکنیک Base Editing نسبت به روش مشهور CRISPR ایمن‌تر است، چون به‌جای بریدن هر دو رشته دی‌ان‌ای و سپردن کار ترمیم به خود ژنوم، فقط یک رشته را می‌برد و از طریق یک RNA راهنما، تغییری پایه‌ای و دقیق اعمال می‌کند. بااین‌حال، نتایج این آزمایش بی‌نقص نبوده است. این جنین‌ها تنها وقتی زنده ماندند که محققان ابزار ویرایش را در قالب پروتئین داخل کردند، درحالی‌که منفعت گیری از مولکول RNA علتتوقف رشد آن‌ها شد. این چنین تعداد بسیاری از جنین‌های ویرایش‌شده دچار اتفاق‌ای به نام Mosaicism شدند؛ وضعیتی که در آن ساختار ژنتیکی از یک سلول به سلول دیگر متفاوت است و در صورت تولد نوزاد، مشکلات پزشکی جبران‌ناپذیری به همراه می‌آورد.

ویرایش DNA جنین انسان توسط محققان آمریکایی

کارشناسان علم ژنتیک هشدار خواهند داد که این آزمایش‌ها اصول اخلاقی را می‌شکنند و راهنمای عملی خطرناکی را برای طرفداران انتخاب ویژگی‌های ظاهری و ترقی نژاد نوزادان فراهم می‌کنند.

«الکسیس کومور» (Alexis Komor)، معاون مرکز نوآوری سلول‌های بنیادی در دانشگاه کالیفرنیا، با ابراز نگرانی شدید اظهار کرده که راز این فناوری دیگر آشکار شده است. او معتقد است که در غیاب نظارت‌های قانونی سخت‌گیرانه در ایالات متحده، توافق نانوشته بین دانشمندان برای عدم دستکاری جنین شکسته شده است و این کار دروازه‌ای به سوی ویرایش‌های ژنتیکی غیرضروری باز می‌کند.

پیش‌ازاین در سال ۲۰۱۸، «هه جیانکوی» (He Jiankui)، محقق چینی، با تولد دخترانی که ژن‌هایشان با کریسپر ویرایش شده می بود، جهان را در شوک فرو برد و دادگاه او را به سه سال زندان و جریمه نقدی محکوم کرد. تفاوت مهم آزمایش جاری این است که محققان جنین‌ها را به مرحله تولد نرساندند، اما منتقدان می‌گویند اثبات ایمنی این روش در مرحله های اولیه، جسارت برخی دانشمندان را برای ادامه این مسیر تا مرحله تولد و اصلاح نژاد افزایش می‌دهد.

کنگره آمریکا منفعت گیری از بودجه‌های فدرال را برای تحقیقاتی که در آن جنین انسان تشکیل یا نابود می‌شود ممنوع کرده است، به همین علت محققان برای پیشبرد این پروژه به سراغ اندوخته‌گذاران خصوصی و بین‌المللی رفتند. بر پایه پیش‌نویس منتشرشده از این مقاله، مؤسساتی همانند مؤسسه شیمی آلی و بیوشیمی پراگ، بنیاد سلول‌های بنیادی نیویورک، یک صندوق کره‌ای و شرکت Nucleus Genomics بودجه این کار را فراهم کرده‌اند.

«مگان آلیس» (Megan Allyse)، متخصص اخلاق زیستی، می‌گوید با وجود این که دانشگاه‌ها طبق معمولً این چنین تحقیقاتی را از فیلترهای اخلاقی سختی عبور خواهند داد، اما قانون محکمی برای الزام آن‌ها وجود ندارد.