دانشمندان مؤسسه علم و فناوری اسکولکوو با همکاری همکاران خود نخستین نقشه جامع از توزیع لیپید‌ها در مغز انسان را تدوین کرده‌اند. این تحقیق که نتایج آن در مجله نیچر کامیونی‌کیشنز منتشر شده، نشان می‌دهد ۹۳ درصد لیپید‌های موجود در مغز به‌صورت نابرابر بین ماده سفید و خاکس‌تری در نواحی قشر بینایی، حرکتی و جلویی توزیع شده‌اند.
لیپید‌ها یا ترکیبات چربی از مهم‌ترین اجزای بافت مغز محسوب می‌شوند و ۳۵ تا ۴۰ درصد کل مولکول‌های ماده خاکس‌تری و نزدیک به ۷۸ درصد ماده سفید را تشکیل می‌دهند. این مولکول‌ها شامل کلس‌ترول، فسفولیپید‌ها، اسفنگولیپید‌ها و سایر ترکیبات هستند که در متابولیسم، رشد نورون‌ها، انتقال سیگنال‌های سلولی و کنترل الت‌هاب‌ها نقش حیاتی دارند.
محققان نمونه‌های بافت مغز از چهار فرد بالغ و سالم را بررسی و ترکیب چربی در ۷۵ ناحیه مختلف را با استفاده از طیف‌سنجی جرمی تحلیل کردند. در مجموع ۴۱۹ لیپید متمایز شناسایی شد که اکثریت آن‌ها توزیع نامتقارن در بخش‌های مختلف مغز داشتند. به‌عنوان‌مثال، زیرقشر، قشر حرکتی و قشر بینایی سطوح بالایی از کلس‌ترول برخوردار بودند، در حالی که قشر جلویی مسئول رفتار‌های اجتماعی پیچیده و تصمیم‌گیری، سطح پایین‌تری از این چربی داشت.
بررسی‌ها نشان داد که ماده سفید غنی از می‌لین، حاوی مقادیر زیادی سرامید، دو دسته از فسفولیپید و لیپید‌های با اسید‌های چرب اشباع است. این ترکیب با وظیفه ماده سفید در انتقال سیگنال‌های عصبی از طریق آکسون‌ها هم‌سو است. در مقابل، لیپید‌های حاوی اسید‌های چرب غیر‌اشباع چندگانه در ماده خاکس‌تری غلبه داشتند که این نواحی تقریبا فاقد می‌لین و غنی از اجسام سلولی هستند.
ماریا اوس‌ترووا، یکی از محققان این پروژه، بیان کرد رمزگشایی کامل بالقوه لیپدوم به ما کمک می‌کند ماهیت بیماری‌های روانی و تأثیر آن‌ها بر ساختار و کارکرد مغز را بهتر درک کنیم. تیم تحقیق قصد دارد در مراحل بعدی، لیپدوم زیرقشری را به‌صورت کامل بررسی و نمونه‌های مغزی از بیماران مبتلا به اختلالات روانی را نیز تحلیل کنند.
