به مناسبت هشتم ربیع‌الاول، سالروز شهادت امام حسن عسکری علیه السلام، شیعیان در سراسر جهان در سوگ امام یازدهم خود به سر می‌برند. ایشان در سن بیست و هشت سالگی و پس از شش سال امامت در سال ۲۶۰ هجری قمری در شهر سامرا و به دست معتمد عباسی از طریق زهر مسموم به شهادت رسیدند.
زندگینامه و دوران امامت امام حسن عسکری
ابومحمد حسن بن علی عسکری علیه السلام، فرزند امام هادی علیه السلام، در سال ۲۳۲ هجری در مدینه متولد شدند. پس از شهادت پدرشان در سال ۲۵۴ هجری، ایشان به سمت امامت شیعیان اثنی عشری منصوب گردیدند. امام هادی در توصیف فرزند خویش فرموده‌اند فرزندم ابومحمد اصیل‌ترین چهره خاندان نبوی و استوار‌ترین حجت است. او بزرگ فرزندانم و جانشین من است و امامت و احکام آن به سوی او بازمی‌گردد.
دوران امامت امام عسکری در شهر سامرا و تحت کنترل شدید خلفای عباسی سپری شد. ارتباط ایشان با شیعیان بسیار محدود بود و تنها از طریق وکیلان خاص انجام می‌پذیرفت. عمر ۲۹ ساله ایشان به سه دوره تقسیم می‌شود ۱۳ سال زندگی در مدینه، ۱۰ سال در سامرا قبل از امامت، و نزدیک به ۶ سال دوران امامت.
چگونگی شهادت امام حسن عسکری
معتمد عباسی در ربیع‌الاول سال ۲۶۰ هجری قمری از طریق یکی از نزدیکانش امام حسن عسکری علیه السلام را با زهر مسموم کرد. امام چند روز در بستر بیماری به سر بردند و در این مدت معتمد مدام پزشکان درباری را به پیش ایشان می‌فرستاد تا واقعه مسمومیت پنهان بماند و ظاهر شود که امام از بیماری طبیعی رنج می‌کشند. همچنین اوضاع را زیر نظر گرفته و رفت‌وآمد‌ها را کنترل می‌کرد تا اگر صحنه‌ای مشکوکی در مورد جانشینی پس از امام دیدند، گزارش دهند.
شیخ طوسی و برخی بزرگان دیگر از قول اسماعیل بن علی معروف به ابوسهل نوبختی نقل کرده‌اند در روز‌های بیماری امام، ایشان خادم خود عقید را صدا زدند و دستور دادند آب و داروی مصطکی بجوشانند و سرد کنند. وقتی امام ظرف آب را گرفت، لرزه‌ای بر دست‌های مبارکشان عارض شد تا حدی که نتوانستند آب بنوشند. امام عقید را به اتاقی فرستادند تا کودکی را که در حال سجده و عبادت بود، به پیش ایشان بیاورند.
عقید کودکی را دید که انگشت سبابه‌اش به سوی آسمان بلند بود. پس از اتمام نماز، کودک به پیش امام آمد. کنیزی به نام صقیل کودک را به پدر رساند. امام با دیدن فرزندش گریست و فرمود ای سید اهل‌بیت، مرا آب بده، همانا من به سوی پروردگار خویش می‌روم. کودک قدح آب را گرفت و امام را سیراب کرد. سپس امام فرمود مرا برای نماز آماده کنید. کودک حوله‌ای را بر دامان امام انداخت، پدرش را وضوء داد و امام نماز را در حالت مریضی انجام دادند.
پس از نماز، امام به فرزند خود فرمودند پس‌رم، بشارت باد تو را که تویی مهدی و حجت خدا بر روی زمین و تویی پسر من و منم پدر تو و تویی محمد بن حسن بن علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن ابیطالب و پدر تو رسول خداست و تویی خاتم ائمه طاهرین و نام تو همنام رسول خدا است و این عهدی است به من از پدرم و پدران طاهرین. در همان لحظه امام حسن عسکری علیه السلام به شهادت رسیدند.
مراسم تشییع و وصیت امام
با انتشار خبر شهادت، هاله‌ای از غم و بهت‌زدگی فضای سامرا را فرا گرفت و صدای ناله و گریه از هر سو برخاست. مردم برای سوگواری و تشییع جنازه شدند. احمد بن عبیدالله در روایتی توصیف کرده وقتی امام عسکری علیه السلام رحلت کردند، صدای شیون و فریاد همه جا را فرا گرفت. مردم می‌زدند ابن‌الرضا رحلت کرد. بازار تعطیل شد و بنو هاشم، شخصیت‌های نظامی و قضایی، منشیان و مردم به سوی جنازه هجوم آوردند، آن روز در سامرا قیامتی برقرار بود.
امام حسن عسکری علیه السلام در آخرین وصیت خود بر دو بینش مهم پافشاری کردند پافشاری بر شناخت غیبت و گرفتن بیعت برای ولی‌الله اعظم امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه الشریف، و تحکیم شالوده‌های مرجعیت دینی. جنازه ایشان در همان اقامتگاه شریف در شهر سامرا، در کنار مزار پدر بزرگوارشان امام هادی علیه السلام به خاک سپرده شد که تا امروز زیارتگاه مسلمانان است.
