بازیهای یا چند سالی است که در صنعت ویدئوگیم حضور یافتهاند و پیشبینی میشود با روند رشد فعلی تا سال ۲۰۲۸ به حجم بازار ۹ میلیارد دلاری برسند. با وجود این رشد چشمگیر، یک چالش بنیادین در اقتصاد این بازیها وجود دارد که حل نشده مانده است.
تحقیق مشترک اینسایتل و آتیه دادهپرداز
استودیو بازیسازی اینسایتل به همکاری با آتیه دادهپرداز، پژوهشی مفصل درباره اقتصاد بازیهای و لزوم حل چالشهای آن انجام داده است. محمدرضا قبادی، مدیرعامل اینسایتل، در گفتوگویی با دیجیاتو توضیح داد که پول درآوردن اکنون انگیزه اصلی بازیکنان را متحول کرده است. او تأکید کرد که تا زمانی که راهکاری اساسی برای تعادل عرضه و تقاضا در این بازیها آشکار نشود، ورود به این بازار پرریسک و خطرناک خواهد بود.
تاریخچه کسب درآمد از بازیها
قبادی اشاره کرد که کسب درآمد از بازیکردن آرزوی قدیمی گیمرها بوده است. پیش از مدل، بازیهای با فروش فضای تبلیغاتی و اشتراکگذاری بخشی از درآمد با کاربران، بستری برای درآمدزایی فراهم میکردند. مدل دیگر فروش آیتمهای بازی در بازارهای ثانویه بود، مانند بازی مدل قمار نیز بخش مهمی از بازار جهانی گیمینگ را در بر میگیرد.
ظهور مدل با بلاکچین
مدل با اتصال بلاکچین به صنعت گیمینگ شکل گرفت. بلاکچین امکان دفاع از حقوق مالکیت داراییهای دیجیتال را فراهم کرد. بنیانگذار اتریوم که خود گیمر بود، پس از تجربه تغییر یک آیتم در توسط قدرت مرکزی، به فکر سیستمی افتاد که مالکیت و کنترل داراییها را به کاربران میسپارد. همچنین بلاکچین تراکنشها و پرداختهای درونبازی را تسهیل و شفاف کرد.
اقتصاد بازیهای بازار آزاد در مقیاس کوچک
در مقایسه با بازیهای که اقتصاد متمرکز و کنترلی دارند، بازیهای از طریق ابزارهای بلاکچین به بازار آزاد و اقتصاد واقعی متصل میشوند. کوینهای این بازیها در صرافیهای واقعی عرضه و تقاضا دارند و قابل خریدوفروش هستند. این ویژگی آنها را به نمونهای از اقتصاد آزاد مبدل میکند، هرچند که در اقتصاد کلان جهان چنین آزادی کامل وجود ندارد.
ریشه مشکلات از کریپتوکیتی تا امروز
اولین بازی معروف، کریپتوکیتی در سال ۲۰۱۷ روی بستر اتریوم راهاندازی شد. بازیکنان میتوانستند حیوانات مجازی NFT را پرورش داده و نسلهای جدید با ویژگیهای ترکیبی بسازند. این نوآوری تقاضا و قیمتگذاری را به همراه داشت که سفتهبازان و تریدرها را جذب کرد. مشکلات از همین نقطه آغاز شد وقتی انگیزه اصلی سودآوری میشود، نه لذت بازی، مدل بازیکردن متحول میشود.
فروپاشی ناشی از نارسانی عرضه و تقاضا
الگوی مشخصی در بسیاری از بازیهای دیده میشود حجم سرمایهای که بهصورت لحظهای از اقتصاد واقعی وارد بازی میشود، آنقدر زیاد است که محتوای بازی نمیتواند این جریان را مدیریت کند و بازی به سمت فروپاشی میرود. شرکتها تلاش کردهاند با سیاستهای پولی و مالی، حذف توکنها از چرخه بازاری (مثلا ۸۰ درصد در اختیار سهامداران) و کنترل عرضه و تقاضا، این مسئله را حل کنند، اما این اقدامات تنها فروپاشی را به تعویق انداختهاند.
قبادی توضیح داد وقتی همه بازیکنان فقط به جمعآوری و فروش کوین میپردازند، خریدار کوین برای استفاده در بازی وجود نخواهد داشت. عمق بازی بهاندازه ورود سرمایه از اقتصاد واقعی نیست، بنابراین بازار فرو میپاشد و مکانیک بازی از بین میرود. در این سازوکار تجارت واقعی اتفاق نمیافتد، چرا که کوینها بهازای قیمت واقعی مبادله نمیشوند. جذابیت بازی تنها شرط لازم است، نه شرط کافی؛ اقتصاد این بازیها هرگز نمیتواند کاملا آزاد کار کند و نیاز به ابزارهای کنترلی اقتصادی دارد.
آینده مشروط به حل چالش بنیادین
سرنوشت به حل شدن مسئله بنیادی اقتصاد آن بستگی دارد. اگر حل شود، انقلابی در صنعت رخ خواهد داد، اما امروز مشخص نیست که و چه زمانی این اتفاق بیفتد. با وجود عدم قطعیت، بازار زنده است و در حال رشد از ۷۵۵ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۳ میلیارد دلار رسیده و پیشبینی میشود تا ۲۰۲۸ به ۹ میلیارد دلار برسد.
هدف از انتشار گزارش تحقیق
اینسایتل با شراکت هلدینگ آتیه قصد ورود به حوزه را داشت و برای آگاهی از ریسکها تحقیق انجام داد. نتیجه گزارش تحقیقاتی منتشر شد تا فعالان اقتصادی این حوزه از چالشها آگاه شوند. مقصد جلوگیری از ورود بیبرنامه نیست، بلکه آگاهسازی است اگر میخواهید در این حوزه فعالیت کنید، باید اصول، چارچوب و قواعد آن را بدانید. فرصت وجود دارد اما خطرناک است.
هشدار به فعالان صنعت بازیسازی ایران
قبادی تأکید کرد که ورود به نادرست یا غیرممکن نیست، اما نیازمند فعالیت عمیق و اساسی است. رفتن سراغ چیزهای نو تنها با شوق، بدون برنامهریزی پایدار، نه تنها ناپایدار است بلکه صدمهزننده و خطرناک نیز میباشد. این مسایل فعالان اقتصادی جدی را از این فضا دور میکند و باید در سطح صنعت بازیسازی ایران و محیطهای پیرامونی به آن دقت شود.